De schorpioenvlieg: geen vlieg, geen schorpioen

• Rare snuiter
• Geen vlieg, geen schorpioen
• Stekel

Rare snuiter

De schorpioenvlieg is met haar bizarre uiterlijk een nogal rare snuiter. Je ziet ze regelmatig en vooral op schaduwrijke plaatsen langs bosranden en hagen. Het lijkt er dus op dat ze het niet zo meteen moeten hebben van direct zonlicht. Er bestaan trouwens heel wat soorten, maar de meest algemene en bekendste is de gewone schorpioenvlieg (Panorpa communis). Dit is ook de soort die je op de onderstaande foto ziet.

Ik had in het verleden al vaker schorpioenvliegen gefotografeerd maar ik was nooit echt tevreden over het resultaat. Tot ik er ééntje voor de lens kreeg in Viroinval. Het beestje bleek enorm meegaand en liet zich gewillig vanuit alle mogelijke standpunten fotograferen.

De gewone schorpioenvlieg (Panorpa communis), een rare snuiter - ©Wim Acke

Geen vlieg, geen schorpioen

De naam "schorpioenvlieg" is overigens ook nogal misleidend en verwarrend, want het is geen vlieg en ook geen schorpioen. Allereerst hebben ze twee paar vleugels en vormen ze een aparte orde in het dierenrijk: de schorpioenvliegen (Mecoptera). Echte vliegen hebben slechts één paar vleugels. Het achterste paar vleugels is bij hen in de loop van de evolutie veranderd in twee kleine, knopvormige "halters" die dienst doen als evenwichtsorgaan. De tekening op de vleugels van een schorpioenvlieg verschilt trouwens per soort, waardoor dit kenmerk kan gebruikt worden bij determinatie. Toch is dit niet 100% waterdicht, want ook per individu kan deze tekening verschillen.

Vanzelfsprekend is het ook geen schorpioen want deze behoren tot de spinachtigen, terwijl de schorpioenvlieg een insect is. De naamgeving die verwijst naar de schorpioen heeft gewoon alles te maken met het typerende uiterlijk van mannelijke schorpioenvliegen.

Stekel

Mannelijke schorpioenvliegen bezitten een opvallende roodbruine, omhooggebogen achterlijfspunt, die aan de stekel van een schorpioen doet denken. Nochthans heeft dit er niets mee vandoen. Het is eigenlijk gewoon zijn geslachtsorgaan, met aan het einde een soort tang waarme het wijfje tijdens de paring wordt vastgehouden. Vooraf geeft hij haar een bolletje speeksel cadeau. De theorie is dat dit haar afleidt en voorkomt dat hij wordt aangevallen en gedood. Een vrouwelijke schorpioenvlieg heeft trouwens een slank achterlijf dat er "normaal" uitziet.